|
Reizh pe jener | paotr |
---|---|
Bro ar geodedouriezh | Impalaeriezh santel roman german |
Anv e yezh-vamm an den | Charles de Habsbourg |
Anv-bihan | Karl, Carlos, Carles, Carlos, Charles |
Deiziad ganedigezh | 24 C'hwe 1500 |
Lec'h ganedigezh | Gent |
Deiziad ar marv | 21 Gwe 1558 |
Lec'h ar marv | Yuste |
Doare mervel | abeg naturel |
Abeg ar marv | malaria |
Lec'h douaridigezh | Royal Crypt of the Royal Monastery of San Lorenzo de El Escorial |
Tad | Fulup Iañ Kastilha |
Mamm | Janed Kastilha |
Pried | Izabel Portugal |
Kompagnun(ez) | Johanna Maria van der Gheynst, Barbara Blomberg |
Familh | Spanish House of Habsburg, Tiegezh Habsburg |
Paeron pe maeron | Margaret of York, Marc'harid Aostria |
Yezh vamm | galleg |
Yezhoù komzet pe skrivet | spagnoleg, galleg, alamaneg, italianeg, latin |
Yezh implijet dre skrid | galleg |
Micher | monark |
Karg | monarch of the Crown of Aragon, Roue Kastilha ha León, Impalaer roman germanek, Lord of the Netherlands, king of Sardinia |
Deroù ar prantad labour | 1515 |
Dibenn ar prantad labour | 1558 |
Relijion | Iliz katolik roman |
Perzhiad e | Dieta Worms |
Darvoud-alc'hwez | coronation of the Holy Roman Emperor |
Deskrivet dre | Portrait of Charles V with a Dog, Portrait of the Emperor Charles V, Portrait of Charles V., Emperor Charles V, Holy Roman Emperor and King of Spain (1500-1558) |
Statud e wirioù aozer | Ar gwirioù aozer ne dalvezont ket ken |
Karl V, pe Charlez Pemp (e brezhoneg; e galleg: Charles Quint), anavezet ivez evel Karl Aostria pe Karl Habsburg, hag evel Carlos Primero e spagnoleg, a oa ganet d'ar 25 a viz C'hwevrer 1500 e Gent, en Izelvroioù, ha marvet d'an 21 a viz Gwengolo 1558 e manati Yuste e Spagn, a voe roue Spagn hag Amerika spagnol, roue Sikilia , hag ar c'hentañ roue a unvanas rouantelezhioù Kastilha, Aragon ha Navarra, hag ivez dug Brabant evel Charlez II Brabant (1515-1558), Impalaer santel (1519-1555) evel Karl V. Breur e oa da Ferdinant Iañ an Impalaeriezh Santel a renas evel impalaer war e lerc'h.
Goude marv e dad Fulup Iañ Kastilha e renas Karl war an Izelvroioù Bourgognat hag a oa unnek dugelezh ha kontelezh enno.
E 1516 e teuas da vout Roue Spagn (Roue Kastilha, Léon hag Aragón evit bout resis) dindan an anv a g-Carlo IV (1516-1558). E 1519 e heritas Arc'hdugelezh Aostria ha evel Roue Roman-ha-German e voe dilennet, ha kurunet e voe en Iliz-veur Aaachen gant arc'heskob Kologn Hermann V Wied. E 1530 e voe kurunet Impaeler Roman-ha-German ( gant ar Pab Klemañs VII. Eñ a voe an eil ha diwezhañ Habsburg kurunet gant ar pab.
Karl a zalc'has (evel an impalaer Masimilian en e raok) gant ar mennozh ag un unpenniezh europat, gant aotroniezh war ar rouaned. Gwelet a rae outañ e-gunan evel unvaner Europa a-enep tostadur an impalaeriezh otoman renet gant Suleiman I ha difenour an iliz katolik. Meur a vrezel a reas a-enep ar roue gall Frañsez Iañ (Brezelioù Italia), daoust ma ne zeuas ket a-benn gwanaat Frañs hag a oa kevreet gant an otomaned.
Pa oa an impalaer o prezeliñ en Italia e strewas an disivoud protestant en Alamagn. E tu ar gatoliked e oa kentoc'h, mes ret e oa dezhañ asantiñ al luskad nevez a-benn dercʼhel ar peoc'h, en ur sinañ Feur-emglev Passau (1552).
E 1556 e treuzkasas e c'halloud etre e vab henañ Fulup II, a heritas douaroù Spagn ha Bourgogn, hag e vreur yaouankoc'h Ferdinant Iañ, roue Aotria a-c'houde 1521, hag a gemeras titl an Impalaer. Aze e rannas tiegezh Habsburg etre an hini spagnolat (Casa de Austria) hag an hini aostrian (Haus Habsburg-Österreich). Mont a reas d'an Anaon e 1558 en e balez e-tal manati Yuste e Spagn.